پیش از آمدن اسب به خاورنزدیک در اواخر هزارۀ سوم پیش از میلاد، در نقوش مهرها و الواح خط میخی بینالنهرینی به گونهای اسبسان اشاره میشود که محصول آمیزش عامدانۀ گورخر وحشی و خر اهلی است. این اسبسان که کونگا (kunga) نامیده میشد جایگاه بسیار مهمی در دیپلماسی، مراسم و تشریفات، و جنگها داشته است. با این حال، جایگاه این اسبسان در ردهبندی جانوری به خوبی مشخص نشده بود. اما اخیرا کشف اسبسانان از یکی از قبور عصر مفرغ قدیم در محوطۀ امالمارا (Umm el-Marra) در سوریه، به تعیین جایگاه آنها در ردهبندی جانوری بسیار کمک کرده است. مطالعات ریختشناسی و ژنوم یکی از این اسبسانان نشان میدهد که اینها قدیمیترین نسل دورگۀ شناختهشده یا قدیمیترین جفتگیری عامدانۀ شناختهشده در میان اسبسانان هستند که پیش از تولید قاطر انجام شده است. کونگا محصول جفتگیری خرهای اهلی ماده و گورخرهای وحشی نر بوده و همچون قاطر عقیم بوده است
حداقل پانصد سال پیش از پیدا شدن اسب در خاور نزدیک، سومریها از کونگاها در جنگها استفاده میکردند در حالی که گاریهای چهار چرخ به پشت آنها بسته میشد. سومریها به جای این که اسب وحشی را اهلی کنند به دنبال ترکیب خصوصیات مطلوب در گورخر وحشی و خر اهلی بودند. کونگاها قویتر و سریعتر از خرها بودند (و حتی سریعتر از اسبها) اما در عین حال از گورخرهای وحشی هم رامتر بودند. بعدها اسب اهلی از مناطق استپی اوراسیا وارد خاورنزدیک شد که تکثیر آنها راحتتر بود و در نهایت جایگزین کونگاها شدند
مقالۀ این پژوهشگران را منتشر کرده است که از لینک زیر میتوانید ببینید و بخوانید Science Advances نشریۀ
دسترسی به این مقاله برای همگان رایگان و آزاد است
https://www.science.org/doi/10.1126/sciadv.abm0218
Department of Anthropology, Grand Valley State University ،کریم علیزاده
©Society for Iranian Archaeology جامعۀ باستانشناسی ایران
