منو شیلتاوزن (Menno Schilthuizen) زیستشناس تطوری به تازگی کتابی منتشر کرده با عنوان «داروین به شهر میاید: چطور جنگل شهری تطور را پیش میبرد» (Darwin Comes to Town: How the Urban Jungle Drives Evolution). موضوع این کتاب دربارۀ این است که تطور چگونه در حال جریان است. وی در این کتاب بر نقش و بستر شهرها به عنوان موتور پیش برندۀ جریان تطور متمرکز شده است. در چکیدهای که برای کتاب ارائه شده چنین آمده است:
به آیندهای داریم پیش میرویم که در آن سه چهارم جمعیت انسانی در شهرها زندگی میکنند و بخش عمدهای از وسعت کرهی زمین تبدیل به فضاهای شهری شده است. بقیهی آن را نیز زمینهایی تشکیل میدهد که ریختشناسی آنها توسط انسان دچار تغییر و دگرگونی شدهاند مانند زمینهای کشاورزی و مراتع. پس “طبیعت” کجاست و جریان حیات طبیعی در کجا جریان دارد؟ به نظر شیلتاوزن، طبیعت را باید در شهرها جستجو کرد. به نظر وی، حیات وحش در میان ما انسانها و در شهرها دارد برای خود موقعیتهای مناسب زیستی ایجاد میکند که به همین خاطر پیچش شگفتانگیزی در جریان تطور ایجاد شده است. وی از آن دسته پژوهشگرانی است که فکر میکند زیستبوم و محیطهای دستساختهی انسان در حال تسریع تطور جانوران و گیاهان است. شهرها از جمله زیستبومهای بسیار دشوار برای بقا هستند که در آن جانوران و گیاهانی که با ما و کنار ما زندگی میکنند، راههای جدیدی برای بقا یافتهاند و اغلب هم موفق بودهاند. با مثالهای متعددی، نویسنده تلاش میکند نشان دهد که جریان تطور به سرعت و در جاهای عجیب و غریبی دارد پیش میرود که تا به حال در پندارمان نمیگنجید. بطور مثال: نوعی کلاغ در شهر سندای ژاپن یاد گرفته است که از ترافیک شهری برای شکستن گردوی خوراکی خودش استفاده کند، عنکبوتهای شهر وین در اتریش یاد گرفتهاند که تورهای خود را زیر چراغ برقهای شهری ایجاد کنند که بتوانند راحتتر پروانهها و حشرات را شکار کنند، نوعی مارمولک در پورتوریکو پاهایش طوری شده که به آنها کمک میکند از سازههای سیمانی و بتونی در شهرها راحتتر بالابروند، نوعی پرندهی سیاه که در شهرهای اروپایی زندگی میکند برای اینکه صدایش راحتتر شنیده شود (به خاطر ترافیک و آلودگی صوتی در شهرها) از صدای آواز بلندتری در مقایسه با همنوعان روستایی خود برخوردار شده است. این پرنده به قدری تغییر کرده که در حال شکلدادن به یک گونهی جدیدی است که نام آن را نیز Turdus urbanicus گذاشتهاند. به خاطر سازگاری تطوری (Evolutionary Adaptation) که جریان تندی پیدا کرده، جانواران و گیاهان مجبور شدهاند راههای جدیدی برای زندگی و بقای خود برگزینند، بویژه در محیطهای نه چندان مناسب همچون شهرها در میان آسفالت و فولاد و سازههایی که به دست انسان خلق شدهاند.
کتاب با بهره گرفتن از مثالهای متعددی نگاهی جالب به تطور شهری ارائه میدهد، جایی که انسانها و سایر جانداران حیات وحش با یک همسازی و هماهنگی خاصی با هم دارند همزیستی میکنند. به نظر شیلتاوزن، فصل جدیدی در تاریخ زندگی روی کرهی زمین ایجاد شده که شوربختانه گونهگونیهای زیستی قدیمی در حال از میان رفتن هستند ولی خوشبختانه گونههای جدیدی نیز در حال بوجود آمدن هستند. نویسنده وی در این کتاب نشان میدهد که تطور بسیار پرشتابتر و عجیب و غریبتر از آنچه داروین میپنداشت در حال اتفاق افتادن است.
این کتاب را شرکت انتشارات Quercus منتشر کرده است. به لینک زیر مراجعه کنید.
https://www.quercusbooks.co.uk/books/detail.page?isbn=9781786481108
© Society for Iranian Archaeology
جامعۀ باستانشناسی ایران
