طبیعی است که استفاده از نور مصنوعی یک فرآیند بسیار حیاتی برای توسعۀ رفتارهای پیچیدۀ انسانی در دورۀ پارینه سنگی بوده باشد. با توجه به مدارک کنونی، ما میدانیم که انسانریختها در حدود ۱۷۶ هزار سال پیش در اعماق غارها از آتش استفاده میکردند. همچنین مدارک باستانشناسی نشان میدهند استفاده از آتش برای روشنایی در درون غارها نزد جوامع پارینه سنگی نوین افزایش داشته است. در مورد این موضوع تابحال تحقیقات نسبتاً کمی صورت یافته است
حال جمعی از پژوهشگران اسپانیایی با استفاده از انجام کارهای تجربی و سیستمهای اطلاعاتی جغرافیایی و مدل سازی سه بعدی غار «آتزورا»، یک محوطۀ پارینه سنگی زیرزمینی اندوکارستیک (نوعی کارست زیرزمینی با لایههای عمودی که شامل طیف کاملی از حفرههای زیرزمینی و ویژگی های انحلالی است که در سطح کانیهای اطراف آنها نمون دارد.) در شمال اسپانیا، دست به یک پژوهش در زمینۀ بازسازی روشنایی در درون غارهای عمیق زدهاند
در این کار سیستمهای اصلی روشنایی شامل مشعلهای چوبی، چراغهای چربی سوز قابل حمل و اجاقها از نظر کیفی و کمی مشخص شدند. مدت زمان، شدت نور، میزان روشنایی، شعاع نور و دمای حاصل از سوخت چربی و نیز پسماندهای احتراق مشخصه هر یک از سیستمها، برای دستیابی به شناخت بهتر شناسایی گردید. این تحقیق بر ماهیت مکمل رزین و چربی حیوانی برای روشنایی تاکید می کند که اولی ایجادکنندۀ شعاع تابش گستردهتری است و دومی از طریق مصرف سوخت پایین، دوام زیادتری دارد. در مورد مشعلها، بر اساس یافتههای باستانشناسی، مشخص گردید که بر خلاف یک منبع احتراقی بزرگ و مرکزی، ساختاری از تجمع چندین شاخۀ نازک، بهترین راه برای ساخت مشعل و حفظ طولانی مدت شعله است که اجازه احیاء شدن مجدد پس از اولین اطفاء، توسط جریان هوا را میدهد
نتایج این تحقیق تجربی در لینک زیر برای علاقه مندان پیوست شده است
https://doi.org/10.1371/journal.pone.0250497
الهام فتوحی و س. ح. گوران
©Society for Iranian Archaeology جامعۀ باستانشناسی ایران
