صفحۀ نخست روزنامۀ پیام ما
چهارشنبه ۱۰ اردیبهشت ۱۴۰۴
باستانشناسان در نشستی تخصصی از پیامدهای حفاریهای غیرمجاز گفتند.
نشست “هم اندیشی راه کارهای جلوگیری از حفاریهای غیر مجاز و قاچاق اشیاء عتیقه” به همت گروه تاریخ و باستانشناسی خانۀ اندیشمندان علوم انسانی و با مشارکت جامعۀ باستانشناسی ایران، انجمن علمی باسنانشناسی ایران، دانشگاه شهید بهشتی، مؤسسۀ باستانشناسی دانشگاه تهران و دانشگاه تربیت مدرس، روز دوشنبه ۸ اردیبهشت ۱۴۰۴ در سالن حافظ خانۀ اندیشمندان علوم انسانی برگزار شد.
حامد وحدتی نسب دبیری این نشست را برعهده داشت. خلاصهای از گزارش این نشست در ادامه میآید.
در ابتدا، سید مهدی موسوی کوهپر (باستانشناس)، اظهار داشت: موضوع گنج یابی یک پدیده چند وجهی است و باید وجوه مختلف مسئله را دید و باید متناسب با این وجهها، آگاهی بخشی انجام دهیم. باید به صورت فرهنگی مسئله را حل کنیم. عامۀ مردم فکر میکنند که کار باستانشناس، گنج یابی است. باید از مدارس فرهنگسازی را شروع کنیم. ما باستانشناسان باید فرهنگسازی را از خانواده و پیرامون خودمان شروع کنیم.
در ادامه، جبرئیل نوکنده (باستانشناس)، بیان داشت: ما ابعاد این پدیدۀ شوم را برای حاکمیت و مردم روشن نکردیم. چرا هنوز تخریب یک محوطۀ باستانی را جرم عمومی نمیدانند. ما کم آموزش دادیم. حوزۀ میراث فرهنگی آموزش دائم میخواهد. باید این چنین جلسات را زیاد برگزار کنیم. این گونه تخریب آثار باستانی، تخریب میراث ایران است. انتظار این است که دادستانهای کشور نسبت به این تخریبها واکنش نشان دهند.
در ادامه، مصطفی ده پهلوان (باستانشناس)، ابراز داشت: این موضوع، وجوه مختلف و پیچیدهای دارد. جهل فرهنگی و جهل میراثی در جامعۀ ما زیاد است. سوالاتی مطرح میشود از جمله این که چرا پیج آدمهای گنج یاب در اینستاگرام بسته نمیشود؟ ما برای اشیاء در دست مردم چه برنامهای داریم؟ در درجۀ اول باید قوم قهریه وارد عمل شود و در درجۀ بعدی، فرهنگسازی انجام شود.
در ادامه، مهرداد ملک زاده (باستانشناس)، اظهار داشت: فرهنگ و کیان ایرانی در مخاطره است. ما هم اکنون نیز بسیاری از چیزها را از دست دادهایم. یک شیء برای کسی که آن را خرید و فروش میکند فقط یک شیء است اما برای ما مهم است که این شیء در چه پیوستاری قرار گرفته است.
در ادامه، کامیار عبدی (باستانشناس)، بیان داشت: اگر میخواهیم آموزش دهیم، باید با بچههای ابتدایی شروع کنیم. صدا و سیما باید برای حفاظت از میراث فرهنگی برنامه بگذارد. باید برای مشکل فعلی و مشکل گنج یابان از طریق قوۀ قهریه وارد شد.
اسماعیل اسمعیلی جلودار (باستانشناس) دیگر سخنران برنامه بود که بر اساس تجربیات گذشته، معتقد بود سازمانهای مردم نهاد در حل این مشکلات میتوانند کمک کنند چرا که قدرتی دارند که میتوانند در همۀ لایهها تاثیرگذار باشند.
مریم صباغیان استاد مهندسی برق دانشگاه تهران، به تحلیل شبکۀ گنج یابی کاربران ایرانی اینستاگرام پرداخت و به روند افزایشی گنج یابی در بیش از یک دهۀ اخیر اشاره کرد. به گفتۀ وی، بالای ۹۰ درصد محتوای گنج یابی در اینستاگرام قرار دارد و مخاطبین گستردهای هم دارد.
در ادامه، نوروز رجبی (باستانشناس)، ابراز داشت: دخالت حکومت و مردم در این موضوع امر تازهای نیست و از زمان قاجار تا به حال بوده است. در این مسئله، نقش جامعه، انجمن، سمنها و رسانه بسیار جدی است. اساساً در وزارت میراث فرهنگی، تخریب آثار تاریخی مسئله نیست و ما باید این را مسئله کنیم.
در ادامه، پژمان مظاهری پور (مستندساز)، به مشاهدات خود در زمان درست کردن مستندهای باستانشناسی پرداخت و معتقد بود بعضی دادستانها در این مسائل بسیار خوب عمل کردهاند اما در کل برخورد قضایی مناسبی به خاطر خلأ قانونی صورت نمی گیرد.
میثم لباف خانیکی (باستانشناس) دیگر سخنران این مراسم بود و اعتقاد داشت علی رغم این که ما چیزی به اسم یگان حفاظت میراث فرهنگی داریم اما خیلی از این یگان آن طور که شایسته است، استفاده نمیشود.
در ادامه، علیرضا غریب دوست (حقوقدان)، ابراز داشت: بر اساس تجربه، به دوستان باستانشناس عرض می کنم که روی قوۀ قهریه حساب باز نکنید و به هیچ کس متکی نباشید. من با همه وجودم میفهمم که مثلاً یک کتیبه چقدر ارزشمند است چون بخشی از هویت ما است.
در پایان، کوروش محمدخانی (باستانشناس)، اظهار داشت: این نشست اولین نشست از سری نشستهای راهکارهای مبارزه با حفاری و قاچاق اشیاء عتیقه است. در نشستهای بعدی افرادی از وزارت میراث فرهنگی و مجلس را نیز دعوت میکنیم. بر اساس تخصصم، بیان میکنم اصلاً دستگاهی به نام طلایاب، شعاع زن و نقطه زن وجود ندارد و این موارد صرفاً برای کلاهبرداری است.
