جان فردریک هانسمن باستان‌شناس و مورخ در ۱ جون ۱۹۳۰ در فورت مدیسن به دنیا آمد و در سال ۱۹۵۳ از دانشگاه آیووا فارغ التحصیل شد. او پس از دو سال خدمت در نیروی دریایی ایالات متحده، چند دهۀ بعد را در بریتانیا و خاورمیانه به فعالیت پرداخت.

در ابتدا در عراق و ایران عضو شرکت‌های مهندسی بود. در اواسط دهۀ ۱۹۶۰، برای اخذ مدرک دکترا در باستان‌شناسی در دانشکدۀ شرق‌شناسی دانشگاه لندن به بریتانیا رفت. پس از فارغ التحصیلی در سال ۱۹۷۰، دکتر هانسمن در لندن ماند و به تحقیق و انتشار مقالاتی در مورد فرهنگ‌های باستانی خاورمیانه و جغرافیای تاریخی پرداخت و به طور دوره‌ای از آن مناطق برای کاوش‌های بیشتر و بررسی‌های باستان‌شناسی بازدید کرد. او علاقۀ ویژ‌ه‌ای به جستجو برای بازیابی مکان‌های باستانی که در متون تاریخی به آن‌ها اشاره شده بود، داشت. به سبب همین علاقه، او به مناطق مختلف ایران سفر کرد و آثار مهم تاریخی را بررسی نمود. طی سه فصل، هانسمن به عنوان مدیر مشترک مؤسسۀ مطالعات ایرانی بریتانیا در محوطۀ بسیار مهم شهر قومس (صد دروازه/هکاتومپیلوس) دامغان انجام وظیفه نمود.

شهر قومس یکی از مهم‌ترین محوطه‌های باستانی ایران و از مراکز حکومتی اولیۀ اشکانیان بود. این مأموریت به دلیل وقوع انقلاب اسلامی در ایران متوقف شد. تتبعات او در دیوار دفاعی تمیشه در مازندران و مکان‌یابی پر حاشیۀ انشان باستانی و تطبیق آن با محوطۀ ملیان در دشت بیضای فارس در تاریخچۀ باستان‌شناسی ایران ثبت است.

دامنۀ پژوهش‌های او محدود به ایران نبود. در سال‌های ۱۹۷۷ و ۱۹۷۸، هانسمن به دعوت شیخ کاکو القاسمی مسئول کاوش‌های باستان‌شناسی در بندر جلفار (رأس‌الخیمه امروزی در امارات متحدۀ عربی) در جنوب خلیج فارس شد. نتایج این کاوش‌ها را هانسمن در کتاب جلفار که از سوی انجمن سلطنتی آسیایی بریتانیا منتشر شده بود، در اختیار همگان قرار داد. در سال ۱۹۸۰، هانسمن به عنوان محقق در کالج کلر دانشگاه کمبریج انتخاب شد. او همچنین عضو مادام العمر انجمن باستانی لندن و عضو افتخاری انجمن سلطنتی آسیایی بریتانیا بود. او علاقۀ زیادی به تاریخ‌‌های محلی داشت. کتاب تاریخ محلی فورت مدیسن که حاصل تحقیقات ۴۶ سالۀ او در آرشیو روزنامه‌های محلی، منابع تاریخی و انجام مصاحبه با ساکنان محلی است حکایت از این بُعد از شخصیت او دارد.

جان هانسمن فردی گوشه گیر بود و به ندرت در مجامع پژوهشی ظاهر می شد. در اوایل دهۀ ۱۳۸۰ او تمایل داشت همراه با دیوید استروناخ به ایران بیاید و ضمن بازبینی کاوش‌های قومس در تهیۀ گزارش نهایی و انتشار آن همکاری کند. این آرزوی او هرگز عملی نشد.

هانسمن در تاریخ ۲۷ مارس ۲۰۲۳ برابر با ۸ فروردین‌ ماه ۱۴۰۲ در سن ۹۳ سالگی در شهر زادگاه خود درگذشت.

یک پاسخ بگذارید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *